भारत लैजाने तयारीमा रहेकी कमला कार्कीले माया मेट्रो अस्पतालमा पाइन् नयाँ जीवन: समयमै रोग पहिचान नहुँदाका चुनौतीमाथि एक नजर
धनगढी। सामान्य प्रसूति (Normal Delivery) मार्फत शिशुलाई जन्म दिएको दुई दिनपछि २३ वर्षीया कमला कार्कीलाई अचानक पेटमा असह्य दुखाइ सुरु भयो। परिवारले तत्काल सरकारी अस्पताल पुर्याई आवश्यक परीक्षण गराए पनि अवस्था सामान्य देखिएपछि उनलाई घर फर्काइएको थियो।
तर, दुई दिनपछि पुनः पेट दुख्न थालेपछि उनी फेरि अस्पताल पुगिन्। पुनः गरिएको परीक्षणमा संक्रमण (Infection) देखिएपछि औषधि उपचार गरी घर पठाइयो। तर, औषधि सेवन गरेको एक दिन नबित्दै फेरि असह्य पेट दुखाइ सुरु भएपछि परिवारले थप उपचारका लागि भारत लैजाने तयारी गरेको थियो।
यसैबीच आफन्तहरूको सुझावपछि उनलाई सुदूरपश्चिममै कार्यरत एकमात्र GI Surgeon रहेको माया मेट्रो अस्पताल, धनगढी ल्याइयो।
अस्पतालमा विशेषज्ञ चिकित्सकद्वारा पुनः विस्तृत परीक्षण गर्दा आन्द्राको एक भाग कुहिएर (Gangrenous Bowel) प्वाल परेको र त्यसका कारण पेटको भित्री झिल्लीमा गम्भीर संक्रमण (Perforation Peritonitis) भएको पत्ता लाग्यो। अवस्था अत्यन्त जटिल रहेकाले चिकित्सक टोलीले तत्काल Emergency Surgery गर्ने निर्णय गर्यो। समयमै सफल शल्यक्रिया सम्पन्न भएपछि बिरामीको स्वास्थ्यमा क्रमिक सुधार आउँदै गयो।
करिब १० दिन अस्पतालमा विशेषज्ञ चिकित्सक तथा स्वास्थ्यकर्मीहरूको निगरानीमा सफल उपचारपछि स्वास्थ्य लाभ गर्दै घर फर्किने क्रममा कमला कार्की र उनका परिवारले “भारत लैजानुपर्ने अवस्था आएको थियो, तर माया मेट्रो अस्पतालमै समयमै सही उपचार पाएर नयाँ जीवन पायौं” भन्दै खुसी व्यक्त गरेका छन्।
उपचारमा संलग्न GI Surgeon डा. विनय तिमिल्सिना, General Surgeon डा. अनिल बादल, Anesthesiologist डा. मोहन भट्टराई, Anestхииologist डा. ललित सिंह धामी तथा सम्पूर्ण चिकित्सक, नर्स, स्वास्थ्यकर्मी र माया मेट्रो अस्पताल परिवारप्रति बिरामीका परिवारले हार्दिक धन्यवाद तथा आभार व्यक्त गरेका छन्।
माया मेट्रो अस्पतालका इन्चार्ज जगत महताका अनुसार, समयमै सही रोगको पहिचान, विशेषज्ञ चिकित्सकको अनुभव र तत्काल गरिएको सफल शल्यक्रियाका कारण बिरामीको ज्यान बचाउन सम्भव भएको हो।
यस घटनाले नेपालका स्वास्थ्य संस्था, विशेष गरी सरकारी अस्पतालहरूमा सेवा प्रवाहका दौरान देखिने केही गम्भीर पाटोहरूलाई समेत बहसमा ल्याएको छ। प्रारम्भिक चरणमा सरकारी अस्पतालमा जँचਾउन जाँदा बिरामीको समस्या किन पत्ता लाग्न सकेन वा त्यहाँ कुनै किसिमको लापरबाही भयो भन्ने विषय तर्फ अहिले कमलाको परिवारको ध्यान जान थालेको छ।
साधारणतया सरकारी अस्पतालहरूमा दैनिक अत्यधिक मात्रामा बिरामीहरूको भीडभाड हुने गर्दछ। सर्वसाधारण नागरिकहरू सामान्यदेखि गम्भीर प्रकृतिका समस्या लिएर सस्तो र सुलभ उपचारका लागि सरकारी स्वास्थ्य संस्थामा नै पुग्ने हुनाले चिकित्सक र स्वास्थ्यकर्मीहरू अत्यधिक चापमा काम गर्न बाध्य हुन्छन्। यस्तो व्यापक भीडभाड र सीमित जनशक्ति तथा श्रोत-साधनका कारण कहिलेकाहीँ जटिल प्रकृतिका भित्री रोग वा संक्रमणहरू प्रारम्भिक चरणको सामान्य परीक्षणबाट ठम्याउन कठिन हुने वा छुट्ने समस्या देखा पर्ने गर्दछ।
यसको अर्थ सरकारी अस्पतालका चिकित्सकहरूले जानीनजानी जानाजान लापरबाही नै गरेका थिए भन्ने होइन, तर अत्यधिक चाप र बिरामीको चाप धान्नुपर्ने बाध्यताका कारण कतिपय सूक्ष्म परीक्षणहरूमा कमजोरी हुन सक्ने वा रोग पहिचानमा केही ढिलाइ हुन सक्ने जोखिम सधैँ रहिरहन्छ। यस किसिमका घटनाले सरकारी स्वास्थ्य क्षेत्रको व्यवस्थापनलाई अझ बढी प्रभावकारी, व्यवस्थित र प्रविधिमैत्री बनाउनुपर्ने पाठ सिकाएको छ, जसले गर्दा आगामी दिनमा कुनै पनि बिरामीले सामान्य समस्याका कारण ठूलो सास्ती भोग्न नपरोस्।
